Kiedy siać buraki do gruntu, żeby wzeszły równo i bez pustych miejsc

Dlaczego termin siewu buraków robi tak dużą różnicę

Z burakami jest trochę tak, że niby to warzywo odporne i mało kapryśne, ale przy siewie lubi porządek. Gdy ktoś wrzuci nasiona do zimnej, zaskorupionej albo przesuszonej ziemi, część nasion ruszy szybko, część się obrazi, a część zniknie w pustych miejscach. I potem człowiek patrzy na rządek, w którym rośnie raz gęsto, raz łyso, i od razu włącza się irytacja.

Buraki należą do warzyw chłodniejszego sezonu. Nasiona potrafią kiełkować już w chłodnej glebie, bo minimalna temperatura kiełkowania podawana przez źródła extension to około 4 do 7°C, ale w praktyce do siewu w ogrodzie lepiej czekać, aż gleba ustabilizuje się bliżej 10°C. Wtedy siew buraków do gruntu daje bardziej wyrównany start, a nasiona nie siedzą za długo w mokrej, chłodnej ziemi. Z kolei przy bardzo ciepłej glebie kiełkowanie też bywa słabsze. Penn State podaje, że buraki najlepiej kiełkują przy około 10 do 24°C, a temperatury gleby powyżej około 21°C mogą pogarszać wschody.

Moim zdaniem to właśnie ten moment najczęściej rozstrzyga, czy potem będziemy miały ładny, równy rząd, czy raczej mozaikę roślin i pustych dziur. I serio, burak nie lubi pośpiechu na pokaz.

Kiedy siać buraki do gruntu wiosną

W polskich warunkach najczęściej celuję w okres od początku lub połowy kwietnia do maja, ale nie patrzę ślepo w kalendarz. Jeśli wiosna jest chłodna, ziemia długo trzyma zimno i po nocach mamy przymrozki, przesuwam siew. Jeśli z kolei marzec jest wyjątkowo ciepły, a stanowisko mam osłonięte i lekkie, zdarza się wejść wcześniej, tylko zawsze po sprawdzeniu temperatury gleby. To ważniejsze niż sama data. Praktyczny próg około 8 do 10°C wynika z zaleceń, żeby bezpośredni siew buraków robić, gdy gleba jest już konsekwentnie ogrzana do około 50°F, a nie tylko na chwilę po dwóch ciepłych dniach.

Jeżeli chcesz rozłożyć zbiory w czasie, warto siać partiami. Dla buraków dobrze działa dosiew co mniej więcej 2 do 3 tygodnie. Dzięki temu nie wszystkie korzenie dorastają naraz, a część grządki możesz przeznaczyć na młodą botwinkę, a część na późniejsze, większe korzenie do przechowywania. Wisconsin podaje siew sekwencyjny co trzy tygodnie, i to naprawdę ma sens.

Kiedy siać buraki do gruntu na botwinkę, a kiedy na większe korzenie

Buraki na botwinkę

Jeśli zależy Ci głównie na młodych liściach i drobnych korzonkach, możesz siać dość wcześnie i nieco gęściej. Wtedy zbiera się rośliny młode, delikatne, jeszcze zanim korzeń mocno przybierze. Na taką uprawę nie robię wielkiej filozofii. Rządek, lekka ziemia, płytki siew, wilgoć i gotowe.

Buraki na klasyczne korzenie

Jeśli chcesz uzyskać ładne, równe buraki ćwikłowe, to lepiej trzymać się porządnej rozstawy i nie przesadzać z gęstością. Zbyt ciasny siew kończy się tym, że rośliny konkurują o wodę i światło, a korzenie pozostają drobne albo nierówne.

Buraki na jesienny zbiór i przechowywanie

Buraki można siać także później, nawet latem, na zbiór jesienny. Źródła z Wisconsin podają siew od późnego kwietnia do połowy lipca, a OSU opisuje buraki jako dobrą roślinę także do późniejszych nasadzeń i uprawy na przechowanie. W praktyce przy letnim siewie trzeba tylko dużo bardziej pilnować wilgoci, bo gorąca gleba szybko przesycha, a wtedy puste miejsca pojawiają się błyskawicznie.

Jaka ziemia daje najlepsze wschody buraków

Buraki nie lubią ciężkiej, zbitej, gliniastej skorupy. Najładniej ruszają w glebie luźnej, dobrze uprawionej, z domieszką materii organicznej, ale nie świeżej. Wisconsin Horticulture i OSU podkreślają, że korzeniowe najlepiej rosną w glebie dobrze rozluźnionej, bogatej w materię organiczną, a świeżo przekopana duża ilość nierozłożonej masy organicznej tuż przed siewem może pogarszać obsadę i utrudniać kontakt nasiona z glebą. Dlatego pod grządkę pod buraki wolę dodać dojrzały kompost wcześniej, a nie świeży obornik na ostatnią chwilę.

Dla warzywnika dobry zakres pH to zwykle 6,0 do 7,0 i to też burakom odpowiada. Nie musisz od razu latać z laboratoryjną analizą, ale jeśli ziemia jest skrajnie kwaśna albo skrajnie zasadowa, rośliny od początku mają pod górkę.

Ja przed siewem robię trzy rzeczy:

1. Rozluźniam glebę na około 15 do 20 cm.
2. Wybieram większe kamienie i rozbijam bryły.
3. Wyrównuję powierzchnię, żeby nasiona miały podobną głębokość.

Niby banał, ale przy warzywach korzeniowych to naprawdę robi różnicę.

Jak siać buraki do gruntu, żeby wzeszły równo

Tu właśnie najczęściej wywraca się cała zabawa. Burak nie jest trudny, tylko trzeba go siać równo i spokojnie.

Głębokość siewu

Najbezpieczniej siać na głębokość około 1,3 do 2 cm. Wisconsin podaje 1/2 cala, a OSU dla średnich nasion, do których zaliczają się buraki, podaje około 3/4 cala. W praktyce przy lżejszej glebie trzymam się bliżej 2 cm, a przy cięższej bliżej 1,5 cm. Zbyt płytko i nasiona przesychają. Zbyt głęboko i wschodzą długo albo słabo.

Rozstawa w rzędzie

Na start można siać co około 2 do 3 cm. Po wschodach i tak przyjdzie czas na przerywanie, bo jedno nasiono buraka często daje kilka siewek. To ważny szczegół: „nasiono” buraka w praktyce jest często zbitą owocostanową kulką, z której wychodzi mały pakiet roślin. Dlatego późniejsze przerwanie nie jest karą od losu, tylko normalnym etapem uprawy. Wisconsin zaleca siew około 1 cal od siebie i późniejsze przerzedzenie do 2 do 3 cali.

Odległość między rzędami

W amatorskim warzywniku najwygodniej zostawić 30 do 45 cm między rzędami. Węższy rozstaw utrudnia pielenie, a szerszy zabiera miejsce. Jeśli prowadzisz grządki pod sznurek i lubisz porządek, 30 cm jest bardzo wygodne. Jeśli pracujesz motyczką albo masz cięższą ziemię, 35 do 40 cm daje więcej swobody. Źródła z Wisconsin podają 12 do 18 cali między rzędami, czyli właśnie mniej więcej 30 do 45 cm.

Co zrobić zaraz po siewie

Po siewie nie ugniatam gleby jak walcem, tylko lekko dociskam grzbietem grabek albo dłonią, żeby nasiona miały kontakt z wilgotną ziemią. Potem delikatnie podlewam, najlepiej drobnym strumieniem albo zraszaczem. Tu łatwo przesadzić. Za mocny strumień wypłukuje nasiona, przesuwa je i potem rządek wygląda, jakby ktoś go siała z zamkniętymi oczami.

Przez pierwsze dni pilnuję, żeby wierzchnia warstwa nie wysychała na kamień. Nasiona buraka potrzebują stałej wilgoci do kiełkowania. Jeśli po siewie przyjdzie suchy wiatr i słońce, a grządka ma twardą skórkę, to równych wschodów nie będzie. I człowiek się potem zastanawia, czemu jedne wyszły po tygodniu, a drugie wcale.

Dlaczego buraki nie wschodzą równo i skąd biorą się puste miejsca

To pytanie wraca ciągle, i w sumie słusznie. Puste miejsca w rzędzie zwykle nie biorą się z jednej wielkiej przyczyny, tylko z kilku małych rzeczy naraz.

Najczęstsze powody to:

• zbyt zimna gleba po siewie
• przesuszenie wierzchniej warstwy
• za głęboki siew
• nierówna głębokość siewu na całym rzędzie
• zbita skorupa po deszczu
• świeża masa organiczna wrzucona tuż przed siewem
• zbyt gorąca gleba przy letnim siewie
• słabsze nasiona albo ich starszy wiek

Przy burakach bardzo ważny jest też sam stan powierzchni grządki. Jeśli jedna część jest pulchna, a druga twarda i zaskorupiona, wschody będą nierówne nawet wtedy, gdy termin wybierzesz poprawnie. Moim zdaniem to właśnie ta drobna nierówność podłoża rozwala najwięcej amatorskich siewów.

Czy buraki trzeba przerywać

Tak, bardzo często trzeba. I nie ma co z tym walczyć dla zasady. Buraki zazwyczaj wytwarzają po kilka siewek z jednego nasiona, więc jeśli zostawisz wszystko, korzenie będą ciasne, drobne i powykręcane. Wisconsin zaleca przerwanie do około 2 do 3 cali, a OSU w jednej z publikacji dla uprawy central Oregon podaje nawet 4 do 6 cali przy 12 calach między rzędami. W praktyce do zwykłych buraków stołowych w ogrodzie najczęściej zostawiam około 5 do 7 cm między roślinami. Jeśli chcę większe korzenie, daję trochę więcej.

Najlepszy moment na przerywanie to chwila, kiedy siewki są już na tyle duże, że łatwo je złapać, ale jeszcze nie zdążyły się mocno splątać korzeniami. Wtedy robi się to szybciej i z mniejszym stresem dla roślin, które zostają.

Jak podlewać buraki po siewie i po wschodach

Na etapie kiełkowania kluczowa jest regularność, nie ilość wody na pokaz. Ziemia ma być stale lekko wilgotna w górnej warstwie, ale nie zalana. Później, kiedy rośliny się ukorzenią, lepiej podlewać rzadziej, ale porządniej. Buraki źle znoszą huśtawkę: raz beton, raz błoto.

Przy upałach robię prosty test. Odsuwam palcem cienką warstwę ziemi i patrzę, czy na głębokości 2 do 3 cm nadal jest wilgotno. Jeśli nie, podlewam delikatnie, najlepiej rano. Przy letnich siewach pomaga cienka warstwa lekkiej osłony albo agrowłókniny do czasu wschodów, bo ogranicza przesychanie powierzchni. To nie jest obowiązek, ale bywa ratunkiem.

Czy buraki lubią przesadzanie

Nie bardzo. Buraki należą do warzyw, które najlepiej siać od razu na miejsce stałe. Wisconsin wprost podaje, że nie przesadzają się dobrze. I ja się z tym zgadzam, bo przy warzywach korzeniowych uszkodzenie młodego korzenia szybko odbija się na jakości plonu. Buraki z siewu wprost do gruntu są po prostu pewniejsze.

Jakie błędy najczęściej psują siew buraków

Zbyt wczesny siew tylko dlatego, że jest ciepło w dzień

Jedno słoneczne popołudnie niczego nie załatwia. Liczy się temperatura gleby, a nie tylko to, że można wyjść bez kurtki.

Siew w grudki i kamienie

Burak potrzebuje równej ścieżki na starcie. Jeśli nasiono trafia raz w pył, raz między bryły, każdy egzemplarz ma inne warunki.

Świeży obornik przed siewem

Tu wiele osób myśli, że da warzywom zastrzyk mocy. Tymczasem świeża materia organiczna bezpośrednio przed siewem może pogarszać wschody i utrudniać zrobienie dobrego, zwartego łoża siewnego.

Brak przerywania

Niby szkoda wyrwać młode rośliny, wiem. Ale jeszcze bardziej szkoda potem patrzeć na mizerny plon.

FAQ

Kiedy siać buraki do gruntu najwcześniej

Najwcześniej wtedy, gdy gleba na głębokości około 5 cm ma stabilnie około 8 do 10°C i nie jest mokrą, zimną bryłą. W praktyce częściej wychodzi to w kwietniu niż w marcu.

Jak głęboko siać buraki do gruntu

Najczęściej na około 1,3 do 2 cm. W cięższej glebie płycej, w lżejszej trochę głębiej.

Ile dni wschodzą buraki

To zależy głównie od temperatury i wilgoci. W cieplejszej, równej glebie ruszają szybciej, a w zimnej i przesuszającej powierzchni mogą wschodzić wyraźnie dłużej. Największy wpływ ma tu temperatura gleby i dostęp wilgoci podczas kiełkowania.

Czy buraki można siać w lipcu

Tak, da się, zwłaszcza na zbiór jesienny. Trzeba jednak pilnować wilgoci, bo gorąca gleba szybciej przesycha, a wtedy spada równomierność wschodów.

Czy buraki trzeba przerywać

Zwykle tak, bo jedno nasiono często daje kilka siewek. Bez przerwania korzenie są drobniejsze i bardziej nierówne.

Czy buraki lubią świeży obornik

Nie przed samym siewem. Świeża masa organiczna może pogorszyć wschody i utrudnić przygotowanie dobrego łoża siewnego. Lepiej użyć dojrzałego kompostu.

HowTo

Jak siać buraki do gruntu krok po kroku

1. Sprawdź temperaturę gleby na głębokości około 5 cm. Jeśli masz mniej niż około 8 do 10°C, jeszcze chwilę poczekaj.
2. Przygotuj grządkę na 15 do 20 cm, usuń kamienie, rozbij bryły i wyrównaj powierzchnię.
3. Wyznacz rzędy co 30 do 45 cm.
4. Siej na głębokość około 1,5 do 2 cm, mniej więcej co 2 do 3 cm w rzędzie.
5. Delikatnie dociśnij ziemię i podlej drobnym strumieniem.
6. Pilnuj wilgoci wierzchniej warstwy do czasu wschodów.
7. Gdy siewki podrosną, przerwij je do około 5 do 7 cm, a przy większych odmianach nawet nieco szerzej.

Źródła

• Oregon State University Extension, Soil temperature conditions for vegetable seed germination.
• Wisconsin Horticulture, When Is the Right Time to Plant Vegetable Seeds? Check Soil Temperature.
• Oregon State University Extension, An educator’s guide to vegetable gardening.
• Wisconsin Horticulture, Chioggia Beets.
• Wisconsin Extension, Common Crops for Community Gardens.
• Oregon State University Extension, Growing Your Own.
• Oregon State University Extension, Add organic matter to improve most garden soils.
• Oregon State University Extension, Nutrient Management for Sustainable Vegetable Cropping Systems in Western Oregon.
• Penn State Extension, Fill the Empty Space with Cool Season Crops.
• Oregon State University Extension, Five root crops to try in spring.