Pomidory pękają przed zbiorem? Winne nie tylko deszcze

Co zrobić, gdy pomidory pękają

Jeżeli pomidory pękają tuż przed zbiorem, nie zaczynaj od oprysków ani przypadkowego nawozu. Najpierw sprawdź wilgotność podłoża, oceń rodzaj uszkodzeń i zbierz owoce, które już zaczęły się wybarwiać.

Gdy pękają po ulewie

Po intensywnym deszczu zbierz dojrzałe oraz lekko wybarwione owoce. Pomidor, który zaczyna zmieniać kolor z zielonego na żółtawy, pomarańczowy albo różowy, może spokojnie dojrzeć w domu. Pozostawienie go na krzaku przed kolejną ulewą zwiększa ryzyko powstania głębokiej szczeliny.

Nie próbuj też „wyrównać” wilgotności kolejnym obfitym podlewaniem. Jeżeli ziemia jest już mokra, dodatkowa woda tylko zwiększy jej nasycenie.

Gdy pomidory pękają w tunelu

Brak deszczu nie oznacza, że podlewanie jest prawidłowe. W tunelu problem często powodują:

• duże jednorazowe dawki wody,
• nieregularnie działająca linia kroplująca,
• bardzo gorący dzień i chłodna noc,
• przesuszenie podłoża przy zamkniętym tunelu,
• podlewanie dopiero po widocznym zwiędnięciu roślin,
• gwałtowne zwiększenie dawki wody podczas dojrzewania.

Instytut Ogrodnictwa – PIB wskazuje, że przyczyną pękania pod osłonami może być nieprawidłowy pobór wody oraz zbyt duże wahania wilgotności i temperatury powietrza. Kluczowe jest więc utrzymywanie możliwie stabilnego bilansu wodnego przez całą dobę, a nie samo zwiększanie ilości wody.

Gdy pękają pomidory w donicy

W donicy podłoże może być rano wilgotne, a po kilku godzinach upału niemal całkowicie suche. Po wieczornym podlaniu korzenie otrzymują nagle dużą ilość wody, owoce szybko zwiększają objętość i skórka nie nadąża z rozciąganiem.

W takiej sytuacji:

1. Sprawdź, czy donica ma odpływ.
2. Kontroluj wilgotność codziennie, a w upał nawet rano i po południu.
3. Podlewaj powoli, aż niewielka ilość wody wypłynie dołem.
4. Nie pozostawiaj donicy na długo w pełnej podstawce.
5. Osłoń pojemnik przed nagrzewaniem, ale nie zasłaniaj całej rośliny.
6. Rozłóż na powierzchni cienką warstwę ściółki.

Dla dorosłego pomidora mała kilkulitrowa doniczka jest zazwyczaj zbyt ciasna. Podłoże szybciej się nagrzewa, przesycha i trudno utrzymać w nim równą wilgotność.

Szybka decyzja

Sytuacja	Co zrobić od razu	Czego nie robić
Po suszy zapowiadana jest ulewa	Zbierz wybarwiające się owoce i sprawdź wilgotność gleby	Nie zalewaj grządki dodatkową dużą dawką
Pęknięcie jest suche i płytkie	Zbierz owoc, wytnij uszkodzenie i szybko wykorzystaj	Nie przechowuj go przez kilka dni
Szczelina jest mokra lub głęboka	Oddziel owoc od zdrowych pomidorów i dokładnie go oceń	Nie wkładaj go do skrzynki z całym zbiorem
Widać pleśń, wyciek lub miękką zgniliznę	Wyrzuć cały owoc	Nie odkrawaj tylko widocznej pleśni
Owoce pękają w tunelu bez deszczu	Sprawdź kroplowniki, temperaturę i rytm podlewania	Nie zwiększaj automatycznie dawki nawozu
Problem dotyczy głównie jednej odmiany	W kolejnym sezonie wybierz odmianę tolerancyjną	Nie zakładaj, że wszystkie odmiany reagują tak samo

Dlaczego pomidory pękają przed zbiorem

Najczęściej wnętrze owocu rośnie szybciej, niż może rozciągnąć się skórka. Po dłuższym okresie niedoboru wody korzenie zaczynają intensywnie pobierać wilgoć dostarczoną przez ulewę lub obfite podlewanie. Wzrasta ciśnienie wewnątrz owocu i skórka rozrywa się w najsłabszym miejscu.

Deszcz jest więc częstym wyzwalaczem, ale wcześniejszą przyczyną może być przesuszone podłoże, niewłaściwe podlewanie albo szczególna podatność odmiany. Iowa State University opisuje typowy schemat jako przejście od suchej gleby do intensywnego opadu lub głębokiego podlewania.

Skok wilgotności jest groźniejszy niż sama ilość wody

Pomidory potrzebują dużo wilgoci, szczególnie podczas wzrostu i wypełniania owoców. Problemem nie jest zatem każde obfite podlewanie, lecz przechodzenie pomiędzy skrajnymi warunkami:

• kilka dni suchej ziemi, a następnie ulewa,
• krótkie, powierzchowne podlewanie przeplatane zalewaniem grządki,
• przesuszona donica w dzień i duża dawka wieczorem,
• awaria nawadniania, po której uruchamiana jest podwójna dawka,
• długie przerwy w podlewaniu podczas dojrzewania.

Royal Horticultural Society podkreśla, że pękaniu sprzyjają zarówno wahania dostępności wody, jak i temperatury. Organizacja zaznacza również, że całkowite wyeliminowanie problemu bywa trudne, ponieważ część warunków pogodowych pozostaje poza kontrolą ogrodnika.

Nie oznacza to jednak, że nic nie da się zrobić. Stabilne podlewanie i ściółkowanie ograniczają amplitudę zmian, nawet jeśli nie zatrzymają kilkugodzinnej ulewy.

Deszcz jest wyzwalaczem, ale nie jedynym winowajcą

Jeżeli pomidory pękają po niemal każdym większym deszczu, warto cofnąć się o kilka dni. Często grządka była wcześniej mocno przesuszona, a rośliny dostawały wodę dopiero po zwinięciu lub zwiędnięciu liści.

Na glebie piaszczystej wilgoć szybko przenika głębiej i odpływa. Ziemia ciężka może długo pozostawać mokra, ale po wyschnięciu staje się twarda i słabo przyjmuje pierwszą porcję wody. W obu przypadkach podlewanie wyłącznie „na oko” może dawać duże różnice w wilgotności wokół korzeni.

Tu wiele osób popełnia błąd: zwilża tylko wierzchnią warstwę ziemi. Powierzchnia wygląda na mokrą, lecz kilka centymetrów niżej nadal jest sucho. Roślina rozwija płytki system korzeniowy i gorzej znosi upały oraz przerwy w podlewaniu.

Temperatura i wilgotność powietrza też mają znaczenie

Pomidory pękają nie tylko po zmianie wilgotności gleby. Znaczenie mogą mieć także duże różnice pomiędzy temperaturą dnia i nocy, chłodne noce po upalnym dniu oraz zmiany wilgotności powietrza.

W aktualnych zaleceniach dotyczących pomidora gruntowego Instytut Ogrodnictwa – PIB wymienia znaczne wahania wilgotności i temperatury jako przyczynę spękań. Przy ordzawieniach i pękaniu skórki wskazuje też na zaburzenia bilansu wodnego podczas wysokiej wilgotności połączonej z niską temperaturą.

W tunelu nie należy więc dążyć ani do skrajnie suchego, ani do stale mokrego powietrza. Najbardziej niekorzystne są gwałtowne zmiany. Pomagają regularne wietrzenie, podlewanie przed południem i unikanie zamykania mocno nagrzanego tunelu na całą noc.

Poradnik Instytutu Ogrodnictwa dla upraw pod osłonami podaje, że w okresie dojrzewania wilgotność powietrza nie powinna spadać poniżej 65%. To zalecenie dla kontrolowanej uprawy nie oznacza jednak, że tunel ma być zaparowany. Kondensacja wody na folii i mokre liście zwiększają ryzyko chorób, dlatego potrzebna jest wymiana powietrza.

Odmiana i elastyczność skórki

Nie wszystkie pomidory reagują jednakowo. Duże, mięsiste owoce mogą być bardziej podatne na spękania niż mniejsze odmiany, ponieważ w krótkim czasie przyrastają o większą objętość. Znaczenie ma też budowa i elastyczność skórki.

Cindy Domenghini z Kansas State University zwraca uwagę, że o odporności nie decyduje wyłącznie grubość skórki, lecz także jej zdolność do rozciągania. W prowadzonych przez uczelnię wieloletnich obserwacjach widoczne były wyraźne różnice między odmianami.

Nie trzeba od razu rezygnować z ulubionych pomidorów malinowych czy wielkoowocowych. Rozsądne jest jednak posadzenie obok nich kilku odmian opisanych przez producenta jako tolerancyjne na pękanie. W sezonie z częstymi opadami pozwala to ograniczyć ryzyko utraty niemal całego zbioru.

Nadmiar azotu i zbyt szybki wzrost owoców

Intensywne nawożenie azotem może pobudzać bujny wzrost roślin i szybkie przyrastanie owoców. Gdy łączy się to z dużymi dawkami wody, skórka jest wystawiona na dodatkowe obciążenie. Nadmierne nawożenie i sporadyczne podlewanie są wymieniane przez ośrodki doradztwa ogrodniczego jako czynniki sprzyjające pękaniu.

Typowe sygnały nadmiaru azotu to:

• bardzo ciemne, duże liście,
• grube i kruche pędy,
• szybki wzrost zielonej części rośliny,
• dużo liści, ale stosunkowo mało owoców,
• późniejsze dojrzewanie,
• silny wzrost nowych pędów bocznych.

W takiej sytuacji nie dokładaj kolejnej porcji wieloskładnikowego nawozu „na pomidory” bez sprawdzenia jego składu. Najpierw ogranicz azot i ustabilizuj podlewanie.

Potas jest ważny dla gospodarki wodnej oraz jakości owoców. Instytut Ogrodnictwa wymienia dokarmianie potasem wśród działań ograniczających problemy ze skórką, ale nie jest to szybka naprawa owoców, które już zaczęły pękać. Nawóz należy stosować zgodnie z dawkowaniem, najlepiej na podstawie wiedzy o zasobności gleby.

Zbyt mocne usuwanie liści

Usuwanie dolnych, chorych lub dotykających ziemi liści poprawia przewiewność. Problem zaczyna się wtedy, gdy roślina zostaje niemal całkowicie ogołocona.

Liście ograniczają nagrzewanie owoców i częściowo stabilizują warunki wokół gron. Owoce wystawione bezpośrednio na mocne słońce są bardziej narażone na przegrzanie i uszkodzenia. University of Missouri Extension wskazuje, że pomidory wystawione bezpośrednio na słońce mogą być bardziej podatne na pękanie.

Nie usuwaj więc wszystkich zdrowych liści znajdujących się nad dojrzewającym gronem. Prześwietlenie rośliny powinno poprawić cyrkulację powietrza, ale nie pozostawiać owoców bez żadnej osłony.

Jak rozpoznać, dlaczego pomidory pękają

Wygląd szczeliny pomaga ustalić, czy przyczyną był gwałtowny przyrost owocu, długotrwałe wahania warunków czy dodatkowe uszkodzenie. Instytut Ogrodnictwa wyróżnia pęknięcia powstające wokół zagłębienia szypułkowego oraz biegnące promieniście wzdłuż owocu.

Pęknięcia promieniste

Pęknięcie promieniste zaczyna się zwykle przy szypułce i biegnie w dół owocu. Może przypominać prostą szczelinę albo kilka ramion rozchodzących się od góry pomidora.

Ten rodzaj uszkodzenia często:

• powstaje szybko,
• jest głęboki,
• odsłania miąższ,
• pojawia się po ulewie lub obfitym podlewaniu,
• zwiększa ryzyko gnicia.

Głębokie pęknięcie promieniste jest bardziej kłopotliwe od suchej obręczy na skórce, ponieważ do środka łatwiej dostaje się wilgoć, ziemia i drobnoustroje.

Pęknięcia koncentryczne

Pęknięcia koncentryczne tworzą półokręgi lub pierścienie wokół szypułki. Czasem są płytkie, suche i skorkowaciałe, zwłaszcza jeśli powstawały stopniowo.

Takie spękania mogą występować po powtarzających się zmianach temperatury i wilgotności. Jeżeli powierzchnia jest sucha, a szczeliny nie sięgają głęboko, pomidor zwykle nadaje się do szybkiego wykorzystania po usunięciu uszkodzonego fragmentu.

Iowa State University oraz University of Wisconsin opisują dwa podstawowe typy: pęknięcia promieniste wychodzące od szypułki i koncentryczne układające się w pierścienie wokół niej.

Czy pęknięte pomidory można jeść

Świeży pomidor z płytką, czystą i suchą szczeliną zazwyczaj można wykorzystać. Umyj go pod bieżącą wodą, wytnij uszkodzoną część z niewielkim zapasem i zjedz albo ugotuj tego samego dnia.

Owoc wyrzuć, jeżeli:

• w szczelinie widać pleśń,
• miąższ jest śliski lub wodnisty,
• pojawił się nieprzyjemny albo fermentacyjny zapach,
• z pęknięcia wycieka mętna ciecz,
• wokół szczeliny występuje miękka, zapadnięta zgnilizna,
• owoc długo leżał na mokrej ziemi,
• uszkodzenie jest głębokie i zabrudzone.

Uszkodzona tkanka jest bardziej podatna na wtórne zasiedlenie przez grzyby oraz bakterie, dlatego popękane pomidory nie powinny długo czekać w skrzynce razem ze zdrowymi owocami.

Do wekowania i innych przetworów przechowywanych w temperaturze pokojowej najlepiej wybierać owoce jędrne, zdrowe i wolne od uszkodzeń. National Center for Home Food Preservation zaleca używanie do domowego konserwowania pomidorów dobrej jakości, jędrnych i bez objawów chorób.

Pękanie czy sucha zgnilizna wierzchołkowa

Te dwa problemy bywają ze sobą mylone, ponieważ oba mogą nasilać się przy nieregularnym podlewaniu.

Pękanie owoców występuje najczęściej wokół szypułki albo wzdłuż skórki. Wygląda jak mechaniczne rozerwanie.

Sucha zgnilizna wierzchołkowa pojawia się po przeciwnej stronie, na dole owocu. Początkowo tworzy wodnistą, a następnie ciemną, suchą i zapadniętą plamę. Jest związana z niedostatecznym zaopatrzeniem owocu w wapń, które często wynika z problemów z pobieraniem i transportem wody.

Dlatego sam oprysk wapniem nie jest podstawowym sposobem na popękane pomidory. Najpierw trzeba odróżnić szczelinę w skórce od plamy na wierzchołku i poprawić warunki wodne. Instytut Ogrodnictwa opisuje oba zaburzenia osobno, choć w obu przypadkach istotne mogą być wahania wilgotności.

Jak zapobiegać pękaniu pomidorów krok po kroku

Gdy pomidory pękają w jednym sezonie, nie da się zasklepić powstałych już szczelin. Można jednak uratować pozostałe owoce i zmniejszyć ryzyko kolejnych uszkodzeń. Najlepszy efekt daje połączenie regularnego podlewania, ściółki, wcześniejszego zbioru i rozsądnego nawożenia.

Krok 1. Sprawdzaj ziemię, a nie tylko kalendarz

Wsuń palec lub małą łopatkę na głębokość około 5 cm. Jeżeli gleba jest sucha, sypka i nie pozostawia śladu wilgoci, pora na podlewanie. Jeżeli jest chłodna i lekko wilgotna, odczekaj.

Po podlaniu sprawdź, czy wilgoć dotarła przynajmniej na głębokość 15–20 cm. Polewanie przez minutę samej powierzchni zwykle nie wystarcza.

University of Minnesota zaleca kontrolowanie wilgotności kilka centymetrów pod powierzchnią, ponieważ wygląd wierzchniej warstwy może być mylący. Płytkie podlewanie sprzyja także rozwojowi płytkiego systemu korzeniowego.

Nie trzymaj się sztywno zasady „co trzy dni”. Zapotrzebowanie zależy od:

• temperatury,
• rodzaju gleby,
• wielkości rośliny,
• liczby owoców,
• ściółki,
• wiatru,
• wielkości pojemnika,
• wcześniejszych opadów.

W gruncie lepsze jest wolne, dokładne nawodnienie niż codzienne zwilżanie powierzchni. W donicach częstotliwość może być większa, ponieważ niewielka ilość podłoża szybko traci wodę.

Krok 2. Podlewaj rano i bezpośrednio przy ziemi

Najlepszą porą jest ranek lub przedpołudnie. Roślina otrzymuje wodę przed największym upałem, a wilgoć rozlana przypadkowo na liście może szybciej wyschnąć.

Instytut Ogrodnictwa wskazuje nawadnianie w godzinach przedpołudniowych jako jedno z działań stosowanych przy problemach z ordzawieniem i pękaniem skórki.

Wodę podawaj:

• linią kroplującą,
• wężem sączącym,
• konewką bez sitka skierowaną na glebę,
• powoli, aby nie spływała poza bryłę korzeniową.

Unikaj częstego zraszania całych roślin. Nie daje ono dobrego nawodnienia głębszych korzeni, a mokre liście sprzyjają rozwojowi części chorób.

Krok 3. Rozłóż ściółkę o grubości 5–8 cm

Ściółka ogranicza parowanie, nagrzewanie powierzchni i gwałtowne wysychanie podłoża. Dzięki temu przerwa między podlewaniami nie powoduje tak dużego skoku wilgotności.

Możesz zastosować:

• słomę,
• przesuszoną trawę pochodzącą z nieopryskiwanego trawnika,
• rozdrobnione liście,
• drobną korę przeznaczoną do warzywnika,
• kompost,
• agrotkaninę lub inną osłonę gleby.

Warstwa nie powinna bezpośrednio opierać się o łodygę. Zostaw wokół niej kilka centymetrów wolnej przestrzeni, aby nie utrzymywać stałej wilgoci przy nasadzie.

University of Minnesota zaleca organiczną warstwę ściółki rzędu kilku cali. W przydomowym warzywniku praktyczna warstwa około 5–8 cm zwykle wystarcza do ograniczenia parowania, a jednocześnie nie tworzy przesadnie grubej, zbitej pokrywy.

Krok 4. Reaguj przed zapowiadanym deszczem

Jeżeli po kilku suchych dniach zapowiadana jest ulewa, obejrzyj wszystkie grona. Zbierz owoce:

• w pełni wybarwione,
• zaczynające mięknąć,
• z pierwszym rumieńcem,
• z drobną, świeżą szczeliną,
• mocno obciążające pęd.

Owoce, które rozpoczęły wybarwianie, mogą dojrzewać poza rośliną. Wcześniejszy zbiór odcina je od nagłego napływu wody i ogranicza ryzyko rozdarcia skórki. Penn State Extension wskazuje, że pomidory zebrane po rozpoczęciu wybarwiania mogą dalej dojrzewać, a po odłączeniu od rośliny nie są już narażone na pękanie wywołane poborem wody przez korzenie.

Nie musisz zrywać wszystkich zupełnie zielonych pomidorów po każdej prognozie deszczu. Najbardziej narażone są owoce duże, dojrzałe i już wybarwiające się.

Krok 5. Nawoź bez gwałtownych zmian

Nie zwiększaj dawek nawozu tylko dlatego, że owoce wolno dojrzewają. Nadmiar azotu może przyspieszać wzrost zielonych części i zaburzać równowagę między liśćmi a owocami.

Przy nawożeniu:

1. Sprawdź skład preparatu.
2. Nie łącz kilku nawozów o podobnym działaniu.
3. Nie przekraczaj dawki z etykiety.
4. Nie nawoź mocno przesuszonego podłoża.
5. W donicach obserwuj, czy na powierzchni nie powstaje biały osad z soli.
6. Przy powtarzających się problemach wykonaj analizę gleby.

Potas może wspierać prawidłowy rozwój owoców, lecz nie zastąpi regularnego podlewania. Jeżeli pomidory pękają po każdej ulewie, sama zmiana nawozu nie usunie głównej przyczyny.

Krok 6. Nie ogołacaj gron z liści

Usuwaj liście:

• żółte,
• chore,
• dotykające ziemi,
• utrudniające przepływ powietrza,
• znajdujące się poniżej już zebranego grona.

Pozostaw jednak zdrową osłonę nad dojrzewającymi owocami. Jednorazowe wycięcie dużej części liści zmienia temperaturę i tempo parowania rośliny. Może też wystawić owoce na silne słońce.

Lepiej usuwać po jednym lub dwóch liściach co kilka dni niż przeprowadzać radykalne „odchudzanie” krzaka w środku upału.

Krok 7. Wybierz odmiany tolerancyjne na pękanie

Podczas kupowania nasion sprawdzaj nie tylko smak i wielkość owoców. W opisie odmiany szukaj określeń:

• tolerancyjna na pękanie,
• odporna na pękanie,
• owoce trwałe,
• dobra trwałość pozbiorcza,
• mocna lub elastyczna skórka,
• równomierne dojrzewanie.

Nie oznacza to pełnej odporności. Nawet tolerancyjna odmiana może popękać po długiej suszy i gwałtownej ulewie. Jej owoce powinny jednak lepiej znosić typowe zmiany pogody.

Dobrym rozwiązaniem jest uprawa kilku odmian jednocześnie: jednej dużej i bardzo smacznej, lecz delikatnej, oraz jednej mniejszej i bardziej odpornej. Dzięki temu jeden trudny tydzień nie przekreśli całego zbioru.

Najczęstsze błędy, przez które owoce nadal pękają

Podlewanie dopiero po zwiędnięciu. Widoczne więdnięcie oznacza, że roślina jest już pod wpływem stresu. Duża dawka podana w tym momencie tworzy gwałtowną zmianę.

Codzienne podawanie małej szklanki wody. Zwilża się tylko powierzchnia, a głębiej gleba pozostaje sucha.

Zalewanie przesuszonej donicy. Woda przepływa bokami i szybko wypływa, a środek bryły nadal może być suchy. Takie podłoże trzeba nawadniać powoli, w kilku mniejszych porcjach.

Brak otworów odpływowych. Korzenie na zmianę cierpią z powodu przesuszenia i zalania.

Nawożenie „na zapas”. Większa dawka nie oznacza większych i zdrowszych owoców.

Usunięcie większości liści. Owoce mocniej się nagrzewają, a roślina gwałtownie zmienia gospodarkę wodną.

Pozostawianie dojrzałych owoców przed ulewą. Kilka dodatkowych dni na krzaku rzadko poprawia smak na tyle, aby warto było ryzykować głębokie pęknięcie.

FAQ

Dlaczego pomidory pękają po deszczu?

Po okresie suszy korzenie szybko pobierają dużą ilość wody. Wnętrze owocu zwiększa objętość szybciej, niż rozciąga się skórka, dlatego powstaje szczelina.

Czy pomidory pękają od zbyt częstego podlewania?

Mogą pękać przede wszystkim od dużych zmian wilgotności. Regularne podlewanie jest korzystne, ale częste zalewanie ciężkiej, stale mokrej gleby również zaburza pracę korzeni.

Czy trzeba zerwać popękany pomidor?

Tak. Uszkodzony owoc warto szybko zdjąć z krzaka, ponieważ pęknięcie zwiększa ryzyko gnicia i przyciąga owady.

Czy pomidory z pękniętą skórką są trujące?

Samo fizjologiczne pęknięcie nie czyni pomidora trującym. Świeży, jędrny owoc z czystym uszkodzeniem można wykorzystać po wycięciu szczeliny. Owoce spleśniałe, śliskie lub gnijące należy wyrzucić.

Jak często podlewać pomidory, żeby nie pękały?

Nie ma jednej częstotliwości dla każdej gleby i pogody. Podlewaj wtedy, gdy ziemia na głębokości około 5 cm zaczyna wysychać, ale zanim roślina zwiędnie. W donicach kontrola może być potrzebna codziennie.

Czy wapń zapobiega pękaniu pomidorów?

Wapń nie jest podstawowym rozwiązaniem na fizjologiczne rozrywanie skórki. Najważniejsze jest wyrównanie wilgotności podłoża. Preparaty wapniowe stosuje się głównie przy uzasadnionym niedoborze lub suchej zgniliźnie wierzchołkowej.

Czy pomidory można zebrać przed pełnym dojrzeniem?

Tak. Owoce, które rozpoczęły wybarwianie, mogą dojrzeć po zbiorze. Przed zapowiadaną ulewą jest to dobry sposób na ograniczenie pękania.

Czy popękane pomidory nadają się na przetwory?

Świeże, jędrne owoce z niewielkim uszkodzeniem można szybko ugotować na sos lub zupę po dokładnym wycięciu szczeliny. Do wekowania i długiego przechowywania wybieraj jednak pomidory zdrowe, jędrne i nieuszkodzone.

Pomidory pękają najczęściej wtedy, gdy kilka czynników nakłada się na siebie: przesuszone podłoże, nagły deszcz, wysoka temperatura, podatna odmiana i owoce pozostawione zbyt długo na krzaku. Najważniejsza decyzja to nie większa dawka nawozu, lecz ustabilizowanie podlewania, rozłożenie ściółki i wcześniejszy zbiór wybarwiających się pomidorów przed ulewą. Owoce już uszkodzone zbierz od razu, a spleśniałe lub gnijące bez wahania wyrzuć.

Źródła

• Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy, „